Sinterklaas in Oostenrijk
Ook Oostenrijkse kinderen kijken begin december uit naar Sinterklaas. Ze noemen hem Nikolaus of Nikolo. Met zijn mijter, staf en lange baard ziet hij er vertrouwd uit. Hij komt rond 6 december op bezoek en brengt vooral noten, fruit en chocolade mee.
Een opvallend verschil met Nederland is zijn gezelschap. In delen van Oostenrijk wordt Nikolaus begeleid door Krampus, een griezelige figuur met hoorns en een vacht. Maar het feest bestaat uit meer dan luidruchtige Krampusoptochten. Voor veel kinderen gaat het juist om een bezoek thuis of op school en een zakje lekkers.
Wie is de Oostenrijkse Nikolaus?
De Oostenrijkse Nikolaus en onze Sinterklaas gaan terug op dezelfde persoon: Sint-Nicolaas, de vierde-eeuwse bisschop van Myra. Over hem worden verhalen verteld waarin hij mensen in nood helpt en geschenken geeft zonder daar iets voor terug te vragen.
Die verhalen horen ook bij de Oostenrijkse viering. Nikolaus wordt voorgesteld als een vriendelijke bisschop die aandacht heeft voor kinderen. Zijn feestdag is 6 december, de Nikolaustag. Bezoeken kunnen ook al op de avond van 5 december plaatsvinden.
Nikolaus op bezoek thuis en op school
Bij een huisbezoek neemt Nikolaus de tijd voor de kinderen. Er wordt gezongen, een versje opgezegd of een verhaal over Sint-Nicolaas verteld. Soms heeft hij een groot boek bij zich. Daarna deelt hij zijn geschenken uit.
Niet ieder bezoek ziet er hetzelfde uit. Nikolaus kan alleen komen, met een engel of met andere begeleiders. Krampus hoort dus niet automatisch bij ieder kinderfeest. Ook kerken en plaatselijke verenigingen organiseren bezoeken en vieringen.
Op scholen en in kinderdagverblijven kan het feest worden voorbereid met liedjes, verhalen en knutselwerk. Net als bij een Sinterklaasviering op school in Nederland is de ontmoeting met de Sint voor kinderen vaak het moment waar ze naar uitkijken.
Wat krijgen kinderen van Nikolaus?
Een bekend onderdeel van het feest is het Nikolaussackerl of Nikolosackerl: een zakje gevuld met lekkers. Daarin zitten bijvoorbeeld mandarijnen, appels, noten, gedroogd fruit en een chocoladefiguur van Nikolaus. Soms komt er een klein cadeautje bij.
Er zijn ook gezinnen waar kinderen een schoen, laars of bord klaarzetten. Nikolaus laat zijn geschenken dan achter zonder dat de kinderen hem zien. Dat lijkt op ons schoen zetten, al verschilt het per gezin wat er wordt klaargezet en wanneer het wordt gevuld.
De grotere cadeaus horen in veel Oostenrijkse gezinnen bij Kerstmis. Volgens de traditie brengt het Christkind die op kerstavond. Nikolaus heeft met zijn bezoek en kleine geschenken een eigen plek eerder in december.
Krampus en de avond van 5 december
Krampus herken je aan zijn hoorns, griezelige masker en harige kostuum. Vaak draagt hij bellen, kettingen en een roe. In de oude verhalen dreigt hij ondeugende kinderen met straf, terwijl Nikolaus juist beloont en geruststelt.
De avond van 5 december staat bekend als Krampusnacht. Rond deze datum trekken groepen verklede deelnemers door dorpen en steden tijdens een Krampuslauf. Sommige groepen begeleiden Nikolaus, andere nemen deel aan een grotere optocht. Zulke evenementen kunnen ook op andere dagen rond de Nikolaustijd plaatsvinden.
Een drukke Krampuslauf is iets anders dan een rustig bezoek aan een gezin of school. Ook zijn de gebruiken niet overal gelijk. Wie meer wil weten over de maskers, de oorsprong en de plaatselijke varianten kan verder lezen op de pagina over Krampus.
Verschillen met Sinterklaas in Nederland
De bisschop, de liedjes en het uitdelen van lekkers zijn herkenbaar. De manier waarop het feest wordt gevierd, verschilt op een aantal punten.
- Het belangrijkste moment: in Nederland staat pakjesavond op 5 december centraal. In Oostenrijk draait het om Nikolaustag op 6 december, met bezoeken op 5 of 6 december.
- De aanloop: bij ons begint de Sinterklaastijd met de landelijke intocht en het Sinterklaasjournaal. Oostenrijk kent vooral plaatselijke vieringen, bezoeken en optochten.
- De begeleiders: in Nederland helpen Pieten de Sint. In Oostenrijk kan Nikolaus met Krampus of engelen verschijnen, maar ook zonder hen.
- De geschenken: het Oostenrijkse Nikolausfeest draait meestal om een zakje lekkers en kleine cadeautjes. De grote cadeaus worden in veel gezinnen met Kerstmis gegeven.
Ook binnen Oostenrijk zijn er verschillen. De ene familie zet iets klaar voor een onzichtbaar bezoek, de andere ontvangt Nikolaus in de woonkamer. In sommige plaatsen trekken groepen met grote maskers en bellen rond, terwijl elders een viering in de kerk of op school centraal staat.
Een feest van geven en delen
Door de opvallende beelden van Krampus zou je bijna vergeten dat Nikolaus zelf de kindervriend is. Bij zijn bezoek horen ook verhalen over helpen, delen en aandacht hebben voor een ander. Die sluiten aan bij de verhalen over de bisschop op wie het feest is gebaseerd.
Hoe uitgebreid het ook wordt gevierd, voor een kind kan een ontmoeting met Nikolo en een zakje mandarijnen, noten en chocolade al genoeg zijn. Daarvoor hoeft het feest niet op onze pakjesavond te lijken.
Benieuwd hoe Sinterklaas in andere landen wordt gevierd? Lees dan verder: