Sinterklaas in Luxemburg
In Luxemburg heet Sinterklaas Kleeschen. Kinderen kijken vooral uit naar de ochtend van 6 december, wanneer ze ontdekken wat hij heeft gebracht. Maar ook daarvoor kan er al iets lekkers in hun schoen liggen. Net als bij ons begint de voorpret dus ruim voor de grote dag.
Met zijn rode bisschopsmantel, mijter en staf lijkt Kleeschen op onze Sinterklaas. Zijn begeleider heet Houseker. Samen kom je ze tegen bij schoolbezoeken, optochten en andere plaatselijke vieringen.
De komst van Kleeschen
Vanaf eind november zijn er in Luxemburg ontmoetingen met Kleeschen. Gemeenten, verenigingen en andere organisatoren ontvangen hem met muziek en een optocht. Kinderen zingen liedjes, zeggen een gedichtje op of krijgen een zakje lekkers.
Hoe hij aankomt, verschilt per plaats. Er is geen vaste landelijke aankomst zoals onze intocht met de stoomboot. In Luxemburg-stad is Kleeschen bijvoorbeeld ook per tram ontvangen. De plaatselijke vieringen hebben ieder hun eigen invulling.
Ook tijdens de kerstmarkten en andere winteractiviteiten kunnen kinderen hem ontmoeten. Zo valt zijn bezoek soms samen met een middag waarop gezinnen al in de stad of het dorp zijn voor de decemberactiviteiten.
Wie is Houseker?
Houseker is de donkere, streng ogende begeleider van Kleeschen. In de traditionele verhalen heeft hij twijgjes of een roe bij zich voor kinderen die zich niet goed hebben gedragen. Kleeschen brengt de geschenken; Houseker vertegenwoordigt de waarschuwing.
Zijn rol doet denken aan vroegere verhalen over Zwarte Piet en aan andere begeleiders van Sint-Nicolaas, zoals Knecht Ruprecht en Père Fouettard. Toch is Houseker een eigen figuur binnen de Luxemburgse traditie. Hem simpelweg de Luxemburgse Zwarte Piet noemen, doet dat verschil tekort.
Schoenen zetten en cadeautjes op 6 december
Luxemburgse kinderen kunnen vanaf eind november hun pantoffels of schoenen bij de slaapkamerdeur zetten. Daarin vinden ze kleine traktaties. Dit schoen zetten gebeurt dus niet uitsluitend op de avond van 5 december.
In de nacht van 5 op 6 december brengt Kleeschen de grotere geschenken, zoals speelgoed en snoepgoed. Meestal zien de kinderen hem daarbij niet. De volgende ochtend gaan ze kijken wat er voor hen klaarligt.
Boxemännchen en ander lekkers
Bij de Luxemburgse decembertijd horen ook de Boxemännercher: zachte broodjes van briochedeeg in de vorm van een mannetje. Eén zo'n broodje heet een Boxemännchen. Ze worden rond het feest van Kleeschen gebakken en gegeten.
Je kunt ze herkennen aan hun hoofd, armen en benen. Daarmee lijken ze op de broodmannetjes die ook in buurlanden bij de winterfeesten horen, zoals de mannele uit de Elzas. Naast deze broodjes horen chocolade en ander snoepgoed bij de traktaties voor kinderen.
Kleeschen op school
In de dagen voor 6 december bezoekt Kleeschen ook klassen en scholen. Kinderen bereiden zijn komst voor met liedjes en gedichten. Bij plaatselijke ontvangsten kunnen leerlingen eveneens samen optreden en hem toezingen.
Een bijzonder verschil met Nederland is dat kinderen in het Luxemburgse basisonderwijs op 6 december vrij zijn. Dat is een schoolvrije dag voor het enseignement fondamental, geen algemene vrije dag voor iedereen in het land.
De viering op school vindt daarom in de aanloop naar de feestdag plaats. Ook Nederlandse kinderen kennen natuurlijk het bezoek van Sinterklaas op school, maar bij ons hoort daar geen vaste vrije dag op 6 december bij.
Verschillen met het Nederlandse Sinterklaasfeest
De schoen, de liedjes en de bisschop met zijn cadeaus zijn herkenbaar. Toch zijn er een paar duidelijke verschillen.
- Het belangrijkste moment: Luxemburgse kinderen vinden hun geschenken vooral op de ochtend van 6 december. In Nederland staat pakjesavond op 5 december centraal.
- De namen: Sinterklaas heet Kleeschen en zijn traditionele begeleider heet Houseker.
- De ontvangst: Luxemburg kent plaatselijke optochten en bezoeken, met verschillende manieren van aankomen.
- School: voor kinderen in het Luxemburgse basisonderwijs is 6 december een schoolvrije dag.
- Het lekkers: naast chocolade en snoep horen ook de Luxemburgse Boxemännercher bij deze tijd van het jaar.
Of kinderen Kleeschen nu op school, bij een optocht of tijdens een andere ontmoeting zien: thuis blijft het uitkijken naar wat hij brengt. De pantoffels bij de slaapkamerdeur maken de Luxemburgse traditie voor Nederlandse Sinterklaasfans meteen vertrouwd.
Benieuwd hoe Sinterklaas in andere landen wordt gevierd? Lees dan verder: