Vergeten Sinterklaasliedjes
Veel Sinterklaasliedjes worden al generaties lang gezongen, maar er bestaat ook een grote groep oude liedjes die langzaam uit het collectieve geheugen is verdwenen. Deze vergeten Sinterklaasliedjes geven een bijzonder inkijkje in hoe het Sinterklaasfeest zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld. Van religieuze heiligenliederen tot eenvoudige kinderversjes: achter deze oude melodieën schuilt een rijke geschiedenis.
Op deze pagina duiken we in de wereld van vergeten Sinterklaasliedjes. Je ontdekt waar deze liedjes vandaan komen, waarom ze verdwenen zijn en hoe sommige elementen toch nog voortleven in bekende klassiekers. Ben je op zoek naar bekende liedjes? Bekijk dan ook de pagina met Sinterklaasliedjes.
De oorsprong van oude Sinterklaasliedjes
De oudste Sinterklaasliedjes gaan terug tot de tijd waarin Sint Nicolaas vooral als heilige werd vereerd. Deze liederen hadden vaak een religieus karakter en gingen over de goede daden van Nicolaas van Myra. Ze werden niet alleen gezongen voor kinderen, maar ook binnen een bredere religieuze en volkskundige traditie.
Een bekend voorbeeld van een oud Sinterklaaslied is:
Sint Nicolaes goed heylig Man,
Trekt uw beste Tabbert an,
Rijdt er mee na Amsterdam,
Van Amsterdam na Spanje
Appeltjes van oranje
Pruimpjes van de bomen
Sint Nicolaes zal komen
Dit soort liedjes klinkt voor moderne oren misschien eenvoudig, maar juist daarin zit de waarde. Ze laten zien hoe Sint Nicolaas vroeger werd bezongen en welke woorden, beelden en gebruiken toen bij het feest hoorden.
Van heiligenlied naar kinderlied
In de loop van de eeuwen veranderde het karakter van veel Sinterklaasliedjes. Waar de oudste liederen vooral religieus waren, kwamen er later steeds meer liedjes bij die gericht waren op kinderen, gezinnen en het huiselijke feest. Sint Nicolaas werd niet alleen meer gezien als heilige, maar ook als kindervriend.
Daarmee veranderden ook de teksten. Er werd gezongen over het zetten van de schoen, het wachten op de Sint, het paard op het dak en het spannende moment waarop er iets in de schoen lag. Deze overgang van heiligenlied naar kinderlied is een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van het Sinterklaasfeest.
De huwelijksliedjes rond Sint Nicolaas
Een bijzonder en tegenwoordig bijna vergeten genre bestaat uit Sinterklaasliedjes waarin Sint Nicolaas werd aangesproken als huwelijksbemiddelaar. In deze liedjes vroegen jongeren de heilige om hulp bij het vinden van een geliefde. Dat klinkt nu misschien vreemd, maar vroeger speelde Sint Nicolaas in sommige streken ook een rol in gebruiken rond liefde, verkering en huwelijk.
Een voorbeeld van zo’n oud lied is:
Sint Nicolaes, mijn goede vrient,
Die alle vryers bent gediend,
Help my doch aen een soete lief,
Die my behagen mach na mijn gerief
Deze liedjes zijn vrijwel geheel uit het moderne Sinterklaasfeest verdwenen. Toch laten ze goed zien dat het feest vroeger breder was dan alleen een kinderfeest met cadeautjes en liedjes bij de schoen.
Vergeten Sinterklaasliedjes uit de 19e eeuw
In de 19e eeuw werden veel volksliedjes voor het eerst opgeschreven. Voor die tijd werden liedjes vaak mondeling doorgegeven. Daardoor konden teksten per streek, dorp of gezin verschillen. Sommige liedjes bleven bestaan, andere raakten kwijt doordat niemand ze meer opschreef of zong.
Veel oude Sinterklaasliedjes uit deze periode waren korte versjes die kinderen zongen bij het schoen zetten. Bijvoorbeeld:
Sinte Niclaes Bisschop! goet heylich man,
Wilje wat in mijn schoentje geeven,
Godt loont u dan
Ook het volgende versje hoort bij deze oude traditie:
Sint Niklaas! bonne, bonne, bonne,
Gooi wat in de leege tonne
Van dit laatste lied is de oorspronkelijke melodie waarschijnlijk verloren gegaan. Toch leeft een latere variant voort in Sinterklaasje bonne bonne bonne. De tekst en melodie zijn in de loop der tijd veranderd, maar de oude oorsprong is nog herkenbaar.
Liedjes uit de vroege 20e eeuw
Aan het begin van de 20e eeuw ontstonden veel nieuwe Sinterklaasliedjes. Onderwijzers, schrijvers en pedagogen maakten liedjes die geschikt waren voor school, gezin en kinderfeestjes. Sommige daarvan groeiden uit tot klassiekers, andere verdwenen na enkele tientallen jaren weer uit het repertoire.
Een voorbeeld is een vroege versie van het lied dat later bekend werd als Zachtjes gaan de paardenvoetjes:
Zoetjes gaan de paardenvoetjes
trippel trappel trippel trap
't Is het paard van Sinterklaasje
stippe stappe stippe stap
Ook liedjes over het schoentje zetten, het wachten bij de schoorsteen en het luisteren naar voetstappen op het dak waren populair. Veel van deze liedjes pasten goed bij de huiselijke sfeer van het feest, maar verdwenen later doordat een kleiner aantal bekende liedjes overal werd gezongen.
Invloeden uit klassieke muziek en volksmelodieën
Een opvallend onderdeel van de geschiedenis van Sinterklaasliedjes is de invloed van bestaande melodieën. Sommige liedjes zijn gebaseerd op oudere volksmelodieën of klassieke muziek. Daardoor zijn ze niet alleen onderdeel van de Sinterklaastraditie, maar ook van een bredere muzikale cultuur.
Zo heeft Daar wordt aan de deur geklopt een melodie die verwant is aan oudere Europese muziek. Ook Zie ginds komt de stoomboot wordt vaak in verband gebracht met een bestaande melodische traditie. Zulke verbanden laten zien dat Sinterklaasliedjes niet losstaan van de muziekgeschiedenis.
Ook Hij komt, hij komt, die lieve goede Sint heeft een muzikale achtergrond die verder teruggaat dan het moderne Sinterklaasfeest. Voor veel mensen zijn deze melodieën zo vanzelfsprekend geworden dat de oorspronkelijke herkomst bijna vergeten is.
Waarom verdwenen oude Sinterklaasliedjes?
Er zijn verschillende redenen waarom oude Sinterklaasliedjes verdwenen zijn. Taal speelt daarbij een grote rol. Woorden als tabbert, tonne of goet heylich man zijn voor kinderen van nu niet meer direct begrijpelijk. Daardoor werden zulke liedjes minder geschikt om op school of thuis te zingen.
Ook veranderde het Sinterklaasfeest zelf. Religieuze elementen raakten meer op de achtergrond en sommige thema’s, zoals straf, de roe of strenge gehoorzaamheid, pasten steeds minder bij de manier waarop het feest later werd gevierd.
Daarnaast zorgden radio, televisie, schoolbundels en later internet voor een kleiner en bekender repertoire. Liedjes als Zie ginds komt de stoomboot, Sinterklaas Kapoentje en Daar wordt aan de deur geklopt bleven populair, terwijl veel regionale of minder bekende liedjes langzaam verdwenen.
De waarde van vergeten Sinterklaasliedjes
Vergeten Sinterklaasliedjes zijn meer dan oude teksten met onbekende melodieën. Ze vertellen iets over geloof, gezin, school, volkscultuur en de manier waarop mensen vroeger feestvierden. Juist daarom zijn ze waardevol voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van Sinterklaas.
Door deze liedjes opnieuw te bekijken, wordt duidelijk hoe rijk de Sinterklaastraditie is. Niet elk lied hoeft opnieuw populair te worden, maar het is wel belangrijk dat ze niet helemaal verdwijnen uit het verhaal van het feest.
Kunnen oude Sinterklaasliedjes terugkeren?
Het is goed mogelijk dat sommige vergeten Sinterklaasliedjes ooit weer worden herontdekt. Scholen zouden oude liedjes kunnen behandelen in lessen over muziek, geschiedenis of tradities. Ook muzikanten kunnen oude teksten opnieuw arrangeren en aanpassen aan deze tijd.
Daarbij is het wel belangrijk om zorgvuldig met de oorspronkelijke teksten om te gaan. Sommige woorden of beelden passen niet meer vanzelfsprekend bij het moderne feest. Toch kan een lied in aangepaste vorm nog steeds iets vertellen over vroeger, zonder dat de historische waarde verloren gaat.
Vergeten Sinterklaasliedjes blijven bijzonder
Vergeten Sinterklaasliedjes vormen een uniek onderdeel van de Nederlandse Sinterklaastraditie. Ze laten zien hoe het feest door de eeuwen heen veranderde en hoe liedjes meebewogen met de samenleving. Sommige liedjes verdwenen, andere werden aangepast en een klein aantal groeide uit tot klassiekers.
Juist daarom verdienen deze oude Sinterklaasliedjes een plek naast de bekende liedjes van nu. Ze herinneren ons eraan dat het Sinterklaasfeest niet uit één vast repertoire bestaat, maar uit een lange geschiedenis van zingen, vertellen, aanpassen en doorgeven.
Meer bekende liedjes vind je op de overzichtspagina met Sinterklaasliedjes. Bekijk ook de top 10 populairste Sinterklaasliedjes voor liedjes die vandaag de dag nog veel gezongen worden.